Rozwód to trudny i emocjonalny moment w życiu. Niekiedy sądowa sprawa rozwodowa jest długa, wyczerpująca i stresująca. Jednakże rozwód to nie koniec procesu rozstawania się ze współmałżonkiem. Kolejną kwestią, z którą muszą się zmierzyć byli małżonkowie, jest podział majątku wspólnego. Niestety, bardzo często bywa, że postępowanie to jest niezwykle skomplikowane i czasochłonne, a udział w nim biorą także biegli sądowi. Istnieje dużo wymogów formalnych i kwestii, które należy rozstrzygnąć w tym postępowaniu, m.in. wysokość udziałów w majątku wspólnym, ustalenie jakie rzeczy wchodzą w jego skład, ustalenie ich wartości, rozliczenie nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny i odwrotnie, a często także kwestię kredytów i innych długów.
Warto zatem skorzystać z pomocy doświadczonego adwokata specjalizującego się w sprawach rodzinnych, w tym o podział majątku wspólnego. Kancelaria Adwokacka Jarosław Wróblewski zapewnia profesjonalną pomoc prawną, aby zapewnić Państwu korzystny, sprawiedliwy i jak bezstresowy podział majątku.
Spis treści:
- Kiedy można żądać podziału majątku wspólnego
- Majątek wspólny a majątek osobisty
- Udział w majątku wspólnym
- Kiedy można wnosić o ustalenie nierównych udziałów?
- Kiedy Sąd nie zgodzi się na ustalenie nierównych udziałów - przykłady
- Ustalanie składników majątku wspólnego
- Rozliczenie nakładów i wydatków
- Kredyt i inne długi przy podziale majątku
- Sposoby podziału majątku wspólnego
- Podział majątku wspólnego - podsumowanie
Kiedy można żądać podziału majątku wspólnego
Podział majątku wspólnego co do zasady przeprowadza się po rozwodzie stron, jednakże wyjątkowo można dokonać go także jednocześnie w sprawie rozwodowej. Podziału majątku można dokonać także po śmierci jednego lub dwóch małżonków - w sprawie o dział spadku, gdzie zamiast nich występują spadkobiercy, którym jednakże nie przysługują wszystkie uprawnienia jakie posiadał małżonek (m.in. dominuje pogląd, że nie mogą oni żądać ustalenia nierównych udziałów).
Majątek wspólny a majątek osobisty
Zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (KRO), w momencie zawarcia związku małżeńskiego między małżonkami powstaje ustawowa wspólność majątkowa (art. 31 KRO). Oznacza to, że co do zasady wszystkie dobra nabyte w trakcie trwania małżeństwa (np. nieruchomości, samochody, oszczędności, przedmioty codziennego użytku) wchodzą w skład majątku wspólnego i podlegają podziałowi po rozwodzie. Do majątku wspólnego należy także m.in. wynagrodzenie za pracę, a także pozostałe dochody z majątku wspólnego oraz osobistego każdego z małżonków (np. z wynajmu mieszkania należącego tylko do żony).
Majątek osobisty małżonka, nie podlegający podziałowi, to przede wszystkim przedmioty nabyte przed ślubem, jak również otrzymane w trakcie trwania małżeństwa darowizny i spadki (art. 33 KRO).
Udział w majątku wspólnym
W pierwszej kolejności ustalić należy, jakie udziały w majątku wspólnym po ustaniu wspólności mają małżonkowie. W myśl art. 43 § 1 KRO oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym, tj. po 1/2 udziału. Sąd zatem powinien rozdysponować majątkiem po połowie. Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku (§ 2).
Oznacza to, że Sąd może ustalić np. że mąż ma 3/4 udziału w majątku wspólnym, a żona 1/4. Dzięki temu małżonek otrzyma mniejszą lub większą część majątku.
Kiedy można wnosić o ustalenie nierównych udziałów?
✅ Jeżeli jeden z małżonków “w sposób rażący lub uporczywy nie przyczynia się do powstania dorobku stosownie do posiadanych sił i możliwości zarobkowych” (postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 27 lutego 2023 r. I CSK 3595/22),
✅ małżonkowie długo mieszkali osobno (ważnym powodem ustalenia nierównych udziałów może być, ... , także długotrwała separacja faktyczna małżonków, … , podczas której każde z nich gospodarowało samodzielnie i dorabiało się niejako na własny rachunek - postanowienie Sądu Okręgowego w Olsztynie - IX Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 11 lipca 2018 r. IX Ca 186/18),
✅ jeden z małżonków trwonił majątek lub dokonywał zbyt ryzykownych operacji finansowych,
✅ małżonek popadł w alkoholizm, narkomanie, hazard,
✅ małżonek nie przyczyniał się do zaspokajania potrzeb rodziny.
Kiedy Sąd nie zgodzi się na ustalenie nierównych udziałów - przykłady
▶ Mąż robił karierę, a żona zajmowała się wychowywaniem dzieci i dbała o wspólne gospodarstwo domowe (zob. art. 43 § 3 KRO),
▶ żona posiadająca wykształcenie medyczne zarabiała miesięcznie 15 000 zł, podczas gdy mąż pracując w firmie transportowej zarabiał 7 000 zł (a zatem każdy z małżonków zarabiał zgodnie ze swoimi możliwościami zarobkowymi),
▶ jeden z małżonków w ogóle nie osiągał z dochodu z przyczyn przez siebie niezawinionych np. związanych z chorobą, nauką czy bezrobociem.
Ustalanie składników majątku wspólnego
Drugim krokiem jest ustalenie, jakie konkretne rzeczy wchodziły w skład majątku wspólnego, a następnie wskazanie ich wartości i podsumowanie, ile wynosi wartość majątku wspólnego. We wniosku wskazać należy m.in:
- nieruchomości (np. mieszkanie, dom, działka),
- samochody i inne pojazdy,
- środki pieniężne zgromadzone na kontach bankowych,
- meble i wyposażenie gospodarstwa domowego,
- przedmioty wartościowe (np. biżuteria, dzieła sztuki),
Spór najczęściej pojawia się w ustaleniu wartości powyższych składników majątku, albowiem współmałżonek przyjmuje wartość korzystną dla siebie, w zależności który składnik majątku chce po podziale uzyskać.
Przykład:
▶ Żona chce przejąć mieszkanie, a mąż chce otrzymać samochód i pieniądze tytułem spłaty mieszkania. Mąż będzie zainteresowany by wykazać np. że pojazd jest wart 50 000 zł, a mieszkanie 400 000 zł, w związku z czym należy mu się 175 000 zł tytułem spłaty (majątek wspólny to 450 000 zł, więc każdy z małżonków ma prawo do 225 000 zł wartości majątku). Żona z kolei będzie podnosić, że pojazd jest wart 100 000 zł, a mieszkanie 300 000 zł, więc zaproponuje spłatę w kwocie 100 000 zł. (400 000 : 2 = 200 000 zł).
Adwokat Żary Jarosław Wróblewski zadba o korzystny dla ciebie podział majątku. Dzięki doświadczeniu możemy też doprowadzić do ugodowego podziału majątku pomijając długotrwały spór. Przy sporze często niezbędna będzie opinia biegłego rzeczoznawcy z zakresu szacowania wartości nieruchomości i ruchomości co generuje dodatkowe koszty i przedłuża postępowanie.
Rozliczenie nakładów i wydatków
Niezwykle istotną rzeczą jest również rozliczenie nakładów i wydatków poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków i na odwrót. Ponadto, w wyjątkowych sytuacjach, możliwe jest również rozliczenie w tym postępowaniu nakładów dokonanych z majątku osobistego jednego małżonka, na majątek osobisty drugiego. Jest to niezwykle skomplikowane zagadnienie, powodujące w praktyce dużo wątpliwości.
Zgodnie z art. 45 § 1 KRO każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności.
Każdy wydatek i nakład trzeba rozważyć indywidualnie. Przykładowo:
- z majątku wspólnego zapłacono 20 000 zł za bieżący remont mieszkania żony, które było wynajmowane = nie można żądać zwrotu, albowiem dochód z tego mieszkania wchodził do majątku wspólnego małżonków
- z majątku wspólnego zainwestowano 100 000 zł w dom żony, który był wynajmowany i dobudowano jeszcze jedno pomieszczenie = mąż może żądać zwrotu 50 000 zł nakładu, albowiem pomimo iż dom ten przynosił dochód, nie było to nakładem koniecznym
- żona przed ślubem miała na koncie 50 000 zł, które następnie zainwestowała we wspólne mieszkanie. Po rozwodzie może żądać zwrotu nakładów od męża
- z majątku wspólnego spłacono kredyt w wysokości 80 000 zł jednego z małżonków, który został zaciągnięty przez niego przed zawarciem małżeństwo. Drugi z małżonków może żądać zwrotu połowy tego wydatku, tj. kwoty 40 000 zł.
Kredyt i inne długi przy podziale majątku
Kolejny problem pojawia się z kredytami i innymi długami obciążającymi majątek bądź poszczególne jego składniki. Niestety każdy Sąd ma różną praktykę, linia orzecznicza nie jest jednolita, a dodatkowo nieustannie zmienia się w czasie, a ponadto od każdej zasady istnieją wyjątki.
Jednakże dominujący pogląd jest taki, że w postępowaniu tym dzieli się tylko aktywa, a nie długi. Oznacza to np. że przy ustalaniu wartości nieruchomości nie uwzględnia się hipoteki obciążającej nieruchomość, tj. nie zmniejsza ona jej wartości. Przykładowo dom jest wart 300 000 zł, ale pozostaje do spłaty kredyt w wysokości 100 000 zł zabezpieczony hipoteką - wartość domu (choć na wolnym rynku wyniosłaby 200 000 zł) wciąż wynosi 300 000 zł. Nawet jeśli Sąd przyzna nieruchomość jednemu z małżonków, to i tak kredyt wciąż będą musieli spłacać oboje - Sąd nie może przecież zmienić umowy małżonków z bankiem, gdyż wierzyciel zostałyby pokrzywdzony - bank zamiast od dwóch dłużników mógłby żądać pieniędzy tylko od jednego. Rozwiązaniem może być porozumienie się z bankiem i załatwienie promesy, tj. zgody banku, że kredyt weźmie na siebie tylko jeden z małżonków.
Gdy małżonkowie posiadają długi, sprawa podziału majątku jest niezwykle delikatna. Nasza Kancelaria Adwokacka Żary zadba, abyś nie został pokrzywdzony w wyniku podziału i zaproponuje najlepsze wyjście z każdej sytuacji.
Sposoby podziału majątku wspólnego
Gdy wszystkie powyższe elementy zostaną ustalone, można zaproponować sposób podziału majątku wspólnego. Sąd może podzielić majątek na trzy sposoby:
- Podział fizyczny – każdy z byłych małżonków otrzymuje konkretną część majątku np. żona otrzyma nieruchomość wraz z przedmiotami gospodarstwa domowego, a mąż samochód, środki pieniężne i działkę budowlaną. Ponadto niekiedy możliwe jest także podzielenie nieruchomości gruntowej na dwie części, jak również wydzielenie z jednej nieruchomości dwóch samodzielnych mieszkań.
- Przyznanie całego majątku lub jego większej części jednej osobie z koniecznością spłaty drugiej strony – np. gdy jedno z małżonków przejmuje nieruchomość, musi spłacić drugą stronę, aby wartość uzyskanych składników odpowiadała wysokości udziału w majątku wspólnym, tj. co do zasady połowy.
- Sprzedaż majątku i podział uzyskanych pieniędzy – jeśli podział fizyczny nie jest możliwy. To rozwiązanie rozważa się na ostatnim miejscu, albowiem strony zwykle nie są nim zainteresowane.
Podział majątku wspólnego - podsumowanie
Sprawy o podział majątku wspólnego są jednymi z trudniejszych spraw. Jeżeli wśród małżonków nie ma zgody co do podziału, sprawa w Sądzie może się toczyć kilka lat i niezbędne będzie sporządzenie pism przedstawiających konkretne wyliczenia, sposoby podziału, jak również ustosunkowanie się do opinii biegłych. Ponadto strony często nie wiedzą, jakie nakłady i wydatki można odliczyć w tym postępowaniu, a niestety dużo pieniędzy może przepaść, jeśli strona zapomni np. że włożyła duży wkład do majątku wspólnego z majątku osobistego. Kancelaria Adwokacka w miejscowości Żary Jarosław Wróblewski udzieli ci kompleksowych informacji o sposobach podziału majątku. Posiadamy bogate doświadczenie w prowadzeniu spraw o podział majątku i dbamy o to, aby nasi Klienci uzyskali jak najkorzystniejsze rozstrzygnięcia.
Skontaktuj się z naszą kancelarią adwokacką z siedzibą w Żarach przy ul. Śródmiejskiej 21.
Po rozwodzie czeka Cię podział majątku wspólnego? Chciałbyś otrzymać konkretne składniki majątku? Nie wiesz jak ustalić wartość majątku oraz jak rozliczyć wspólne nakłady, wydatki i długi? Boisz się, że możesz otrzymać mniej niż Ci przysługuje? Skontaktuj się z nami: Adwokat Jarosław Wróblewski, Kancelaria Adwokacka Żary, ul. Śródmiejska 21, 68-200 Żary. Zapewniamy kompleksowe wsparcie w zakresie prawa rodzinnego i podziału majątku wspólnego małżonków.
Kontakt z Jarosław Wróblewski Kancelaria Adwokacka Żary:
- Strona internetowa : adwokaci-zary.com
- Telefon: 512 863 338
- E-mail: kancelariazary@gmail.com
