Rękojmia, niezgodność towaru z umową i gwarancja — czym się różnią?

Przy reklamacji ważne jest nie tylko to, co się zepsuło, ale również od kogo i kiedy kupiono rzecz. Rękojmia i gwarancja nie są tym samym. Przy obecnych zakupach konsumenckich towarów od przedsiębiorcy trzeba dodatkowo uwzględnić przepisy o niezgodności towaru z umową.

Niezgodność towaru z umową — zakup konsumencki od firmy

Do umów zobowiązujących do przeniesienia własności towaru na konsumenta, zawartych od 1 stycznia 2023 r., stosuje się odpowiednie przepisy ustawy o prawach konsumenta. Reklamację kieruje się do sprzedawcy. Nie może on zwolnić się z własnych ustawowych obowiązków przez samo odesłanie kupującego do producenta.

Co do zasady można żądać naprawy lub wymiany. Obniżenie ceny i odstąpienie od umowy przysługują w sytuacjach określonych w ustawie, między innymi po nieskutecznym doprowadzaniu towaru do zgodności albo od razu przy odpowiednio istotnym problemie. Odstąpienie nie jest dopuszczalne, jeżeli niezgodność jest nieistotna.

Przedsiębiorca zasadniczo odpowiada za niezgodność istniejącą przy dostarczeniu i ujawnioną w ciągu dwóch lat. Nie należy utożsamiać tego okresu z terminem przedawnienia roszczeń. Na odpowiedź na reklamację konsumenta ma co do zasady 14 dni; nie jest to automatycznie termin zakończenia naprawy.

Rękojmia — kiedy nadal ma zastosowanie?

Rękojmia z Kodeksu cywilnego pozostaje istotna między innymi przy sprzedaży nieruchomości, zakupach od osób prywatnych i określonych transakcjach między przedsiębiorcami. Przy starszych umowach trzeba uwzględnić przepisy właściwe dla daty zakupu. Zakupy związane z jednoosobową działalnością mogą wymagać dodatkowego sprawdzenia zakresu ochrony zbliżonej do konsumenckiej.

Odpowiedzialność ponosi sprzedawca, a nie automatycznie producent. Dostępne uprawnienia oraz możliwość ich ograniczenia zależą od rodzaju transakcji i treści umowy. Nie można więc przenosić wszystkich zasad dotyczących konsumenta na umowę między dwiema osobami prywatnymi.

Przy wadach fizycznych Kodeks cywilny zasadniczo przewiduje dwa lata na stwierdzenie wady rzeczy, a w przypadku nieruchomości — pięć lat od wydania. Osobno reguluje terminy dotyczące żądania naprawy, obniżenia ceny czy odstąpienia. W konkretnej sprawie znaczenie mogą mieć również postanowienia umowy i podstępne zatajenie wady.

Gwarancja — dodatkowe zobowiązanie gwaranta

Gwarancja jest dobrowolna. Udziela jej podmiot nazywany gwarantem — może nim być producent, importer albo sprzedawca. Zakres zobowiązania wynika z oświadczenia gwarancyjnego, z uwzględnieniem przepisów ustawowych. Może ono określać na przykład warunki naprawy, wymiany lub zwrotu ceny.

Sprawdź, kto udzielił gwarancji, czego ona dotyczy, jak długo trwa oraz jak zgłosić problem. Jeżeli nie zastrzeżono innego terminu, gwarancja jakości trwa dwa lata od wydania rzeczy kupującemu. Szczególne przepisy dotyczą między innymi gwarancji trwałości udzielanej konsumentowi.

Brak gwarancji nie oznacza, że sprzedawca nie odpowiada na podstawie ustawy. Karta gwarancyjna nie jest też warunkiem skorzystania z odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu niezgodności rzeczy z umową.

Czy skorzystanie z gwarancji wyłącza reklamację u sprzedawcy?

Nie. Uprawnienia z tytułu niezgodności rzeczy sprzedanej z umową można wykonywać niezależnie od gwarancji. Skorzystanie z jednej drogi nie oznacza automatycznego zrzeczenia się drugiej. Trzeba jednak uwzględnić wykonane już naprawy, zaspokojone żądania i terminy właściwe dla danej podstawy.

Nie każda podstawa daje od razu prawo do zwrotu pieniędzy. Warto jasno wskazać, do kogo kierowana jest reklamacja, na czym polega problem i jakie żądanie zgłasza kupujący.

Co sprawdzić przed wysłaniem reklamacji?

Kto figuruje w umowie jako sprzedawca i w jakim charakterze działał kupujący.
Kiedy zawarto umowę i kiedy wydano rzecz.
Jakie właściwości uzgodniono i kiedy ujawnił się problem.
Czy wcześniej zgłaszano reklamację, wykonywano naprawy albo wymieniano rzecz.
Czy udzielono gwarancji i jakie są jej warunki.

Dowodem zakupu nie musi być wyłącznie paragon. Znaczenie mogą mieć także umowa, faktura, potwierdzenie przelewu lub korespondencja. Szczegóły dotyczące konkretnych zakupów znajdziesz w poradnikach o wadach samochodu i rękojmi za wady nieruchomości. Zakres pomocy kancelarii opisuje zakładka Inne sprawy.