Handel podróbkami w sklepie i internecie – odpowiedzialność

Prawo karne i ochrona znaków towarowych

Handel podróbkami – odpowiedzialność karna i cywilna

Autor: adw. Jarosław Wróblewski• aktualizacja: 28 sierpnia 2026 r.

Sprzedaż towarów oznaczonych podrobionym znakiem może prowadzić do postępowania karnego oraz roszczeń właściciela znaku. Dotyczy to handlu w sklepie, na targowisku i w internecie. Nie każda sprawa wygląda jednak tak samo: znaczenie mają między innymi pochodzenie towaru, sposób jego oferowania, dokumenty, korespondencja oraz ustalenia dotyczące świadomości sprzedawcy.

Najważniejsze w skrócie

• Nie zakładaj, że sama faktura albo zapewnienie dostawcy automatycznie rozstrzyga legalność towaru lub odpowiedzialność sprzedawcy.
• Po kontroli, zatrzymaniu towaru albo otrzymaniu wezwania sprawdź termin, sygnaturę i informację, w jakim charakterze masz się stawić.
• Zachowaj dokumenty zakupu i sprzedaży, płatności, wiadomości, zdjęcia oraz historię ofert. Nie usuwaj i nie poprawiaj ich po fakcie.
• Przed złożeniem szczegółowych wyjaśnień warto ocenić akta, dokumenty i swoją sytuację procesową.

Czym jest towar oznaczony podrobionym znakiem towarowym?

Zgodnie z art. 120 ust. 3 pkt 3 Prawa własności przemysłowej podrobiony znak towarowy to znak użyty bezprawnie, identyczny albo taki, którego w zwykłych warunkach obrotu nie można odróżnić od znaku zarejestrowanego dla towarów objętych ochroną. Podróbka nie jest więc tym samym co zwykły produkt wadliwy lub produkt niższej jakości.

Sama niska cena, kraj pochodzenia albo nietypowe opakowanie nie przesądzają jeszcze o odpowiedzialności karnej. Mogą jednak być elementami szerszej oceny, podobnie jak oznaczenia na produkcie, treść oferty, sposób nabycia i informacje otrzymane od dostawcy.

Co grozi za handel podróbkami? Art. 305 Prawa własności przemysłowej

Art. 305 ust. 1 Prawa własności przemysłowej obejmuje oznaczanie towarów — w celu wprowadzenia ich do obrotu — podrobionym znakiem albo zarejestrowanym znakiem, którego dana osoba nie ma prawa używać, oraz dokonywanie obrotu towarami już oznaczonymi takimi znakami. Przepis przewiduje:

• typ podstawowy: grzywnę, karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 2 lat;
• wypadek mniejszej wagi: grzywnę;
• typ kwalifikowany: od 6 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności, gdy sprawca uczynił sobie z przestępstwa stałe źródło dochodu albo czyn dotyczy towaru o znacznej wartości.

Ustawa w tym miejscu nie wymienia działania w zorganizowanej grupie jako przesłanki art. 305 ust. 3. Pojęcie mienia znacznej wartości art. 115 § 5 Kodeksu karnego wiąże z wartością przekraczającą 200 000 zł, ale sposób ustalenia wartości w konkretnej sprawie wymaga analizy jej materiału i przyjętej podstawy prawnej.

Sam fakt wszczęcia postępowania nie oznacza jeszcze skazania ani zastosowania najsurowszego wariantu przepisu. Trzeba ustalić, jakie zachowanie jest zarzucane, jaką rolę pełniła dana osoba i jakie dowody zebrano. Zobacz również informacje o pomocy w sprawach karnych.

Zgodnie z art. 310 Prawa własności przemysłowej ściganie czynów z art. 305 ust. 1 i 2 następuje na wniosek pokrzywdzonego. Kwalifikowana postać z ust. 3 nie została wymieniona w tym trybie i jest ścigana z urzędu. „Na wniosek” nie oznacza przy tym prywatnego aktu oskarżenia — po złożeniu wymaganego wniosku postępowanie prowadzą organy państwa.

Czy sprzedaż podróbki może zostać uznana za oszustwo?

Nie każda sprzedaż towaru nieoryginalnego automatycznie oznacza oszustwo z art. 286 § 1 Kodeksu karnego. Ten przepis wymaga ustalenia konkretnych elementów: działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wprowadzenia innej osoby w błąd albo wykorzystania jej błędu oraz doprowadzenia jej do niekorzystnego rozporządzenia mieniem.

Znaczenie może mieć więc między innymi to, jak produkt opisano, co sprzedawca powiedział o jego autentyczności, jaka była wiedza kupującego i czy doszło do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Dopiero na podstawie konkretnych faktów można ocenić, czy oprócz art. 305 mogą wchodzić w grę inne przepisy.

Czy brak wiedzy o podróbce wyłącza odpowiedzialność?

Nie można odpowiedzieć na to pytanie wyłącznie na podstawie jednego zdania sprzedawcy albo jednego dokumentu. W sprawie karnej trzeba ocenić stronę podmiotową czynu, czyli między innymi świadomość i zamiar, a także całokształt okoliczności zakupu i sprzedaży.

Faktura, umowa, certyfikat albo zapewnienie kontrahenta mogą być istotnymi dowodami, ale nie dają automatycznej gwarancji określonego wyniku. Z drugiej strony nie należy ich lekceważyć — warto zachować ich oryginały wraz z korespondencją, potwierdzeniami zapłaty i dokumentami dostawy.

Jakich roszczeń może dochodzić właściciel znaku?

Odpowiedzialność cywilna jest odrębna od odpowiedzialności karnej. Na podstawie art. 296 Prawa własności przemysłowej uprawniony może żądać zaniechania naruszania oraz wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści. W razie zawinionego naruszenia może także żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych albo zapłaty sumy odpowiadającej opłacie licencyjnej lub innemu stosownemu wynagrodzeniu.

Nie istnieje jedna automatyczna stawka należna w każdej sprawie i nie należy z góry przyjmować „trzykrotności wartości towaru”. Treść żądania, jego podstawa, wysokość oraz sposób obliczenia powinny zostać sprawdzone na podstawie otrzymanego pisma i dokumentów.

Zatrzymanie towaru i przepadek – to nie jest to samo

Zabezpieczenie albo zatrzymanie produktów na potrzeby postępowania nie jest jeszcze prawomocnym rozstrzygnięciem o ich przepadku ani o winie danej osoby. Należy sprawdzić protokół, wykaz zatrzymanych rzeczy, podstawę czynności oraz pouczenie o przysługujących środkach prawnych.

Art. 306 Prawa własności przemysłowej reguluje przepadek materiałów, narzędzi i środków technicznych służących lub przeznaczonych do popełnienia przestępstwa. Przy skazaniu z art. 305 ust. 3 przepadek rzeczy należących do sprawcy jest obowiązkowy; jeżeli należą do innej osoby, sąd może go orzec. Przy skazaniu z art. 305 ust. 1 lub 2 taki przepadek jest fakultatywny. Nie należy z tego wyprowadzać automatycznego przepadku wszystkich zatrzymanych produktów w każdej sprawie.

Odrębnie, w postępowaniu cywilnym art. 286 Prawa własności przemysłowej pozwala sądowi rozstrzygnąć o bezprawnie wytworzonych lub oznaczonych produktach oraz użytych środkach i materiałach — na przykład przez wycofanie z obrotu, przyznanie uprawnionemu na poczet należności albo zniszczenie. Sąd powinien uwzględnić wagę naruszenia i interesy osób trzecich.

Jeżeli rzeczy zatrzymano w postępowaniu karnym, znaczenie mogą mieć również art. 217, 230 i 236 Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wydania i zatrzymania rzeczy, ich zwrotu oraz zażalenia. To, czy i w jakim terminie można zakwestionować daną czynność, trzeba ustalić na podstawie otrzymanego postanowienia, protokołu i pouczenia.

Kontrola, wezwanie lub żądanie zapłaty – co zrobić?

1. Sprawdź dokument. Zanotuj datę doręczenia, sygnaturę, nazwę organu, termin oraz to, czy jesteś wezwany jako świadek, podejrzany, oskarżony albo w innym charakterze.
2. Zabezpiecz dokumentację. Zgromadź faktury, umowy, potwierdzenia płatności, korespondencję z dostawcą, dokumenty transportowe, zdjęcia i treść ofert.
3. Nie zmieniaj materiału po fakcie. Nie usuwaj wiadomości, ofert ani plików i nie twórz dokumentów z datą wsteczną.
4. Ustal skalę i chronologię. Przygotuj informację o dostawach, liczbie produktów, okresie oferowania i przebiegu sprzedaży.
5. Przedstaw pismo do analizy. Przed szczegółowym stanowiskiem warto ocenić dokumenty, etap postępowania i możliwe terminy.

Jak ograniczyć ryzyko przy zakupie towaru?

• sprawdź dane i historię kontrahenta oraz zachowaj wynik tej weryfikacji;
• ustal źródło pochodzenia towaru i podstawę uprawnienia do jego dystrybucji;
• przechowuj umowy, faktury, potwierdzenia przelewów, dokumenty dostawy i korespondencję;
• porównuj oznaczenia, numery produktów, opakowania i informacje z dokumentów;
• reaguj na niespójności dotyczące ceny, pochodzenia, jakości lub sposobu rozliczenia.

Dokumentowanie zakupu pomaga odtworzyć przebieg współpracy, ale nie zastępuje rzeczywistego sprawdzenia dostawcy i towaru.

Pomoc prawna dla osób prowadzących handel w Łęknicy

Osoby prowadzące działalność albo handel w Łęknicy, w tym na targowisku, mogą skorzystać z konsultacji w Kancelarii Adwokackiej Jarosława Wróblewskiego w Żarach. Kancelaria nie ma biura w Łęknicy. Przed przyjazdem warto zadzwonić i wskazać, jakiego pisma, kontroli albo postępowania dotyczy sprawa oraz jaki termin podano w dokumencie.

Najczęstsze pytania

Podstawy prawne

Projekt opracowano na podstawie oficjalnych tekstów aktów prawnych:

• Prawo własności przemysłowej — w szczególności art. 120 ust. 3 pkt 3, art. 286, art. 296 oraz art. 305–306 i 310;
• Kodeks karny — w szczególności art. 115 § 5, art. 116 oraz art. 286;
• Kodeks postępowania karnego — art. 12 oraz art. 217, 230 i 236 dotyczące między innymi zatrzymania rzeczy, zwrotu i zażalenia.

Artykuł ma charakter ogólny i nie zastępuje oceny konkretnej sprawy, dokumentów ani sytuacji procesowej.